Afyon Kocatepe Üniversitesi Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Çağlar Özkaymak, beraberindeki ekiple Antakya Fayı ile Ölüdeniz Fayı’nın kuzey segmentlerinden Yesemek, Narlı, Sakçagöz faylarında araştırma yapacaklarını belirterek, “Araştırmaların sonucunda, bu fayların deprem üretme potansiyeline yönelik yeni veriler üreteceğiz.” dedi.

Geçen yıl 6 Şubat’ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra bölgede çalışmalar yapan Özkaymak, AA muhabirine, yaklaşık bir yıllık süre zarfında bölgede 44 binin üzerinde artçı yaşandığını, azalarak da olsa bunların 3-4 yıl devam edeceğinin öngörüldüğünü söyledi.

Bölgede yaptıkları çalışmalarda, depremler nedeniyle 450 kilometreye yakın bir yüzey kırığının oluştuğunu gözlemlediklerini aktaran Özkaymak, şöyle konuştu:

“6 Şubat’taki depremler bize, bilimsel anlamda beklemediğimiz durumları da öğretti. Aynı anda birden fazla fay segmentinin kırıldığını gördük. İlk depremde 4, ikinci depremde 2 fay segmenti kırıldı. Bu segmentlerin aynı anda kırılması da bizim beklediğimiz büyüklüğü de artırdı. Bizim Kahramanmaraş’ta beklediğimiz deprem 7,2-7,3 büyüklüğündeydi, 7,7 ile 7,6 değil. Yine, aynı gün 9 saat arayla iki büyük deprem, bölgedeki yıkımı oldukça artırdı.”

-“Kırılmamış olan segmentlerin bu anlamda araştırılması çok önemli”

Gelecek yıllarda kırılmanın meydana geldiği alanlarda yeni bir kırılma beklemediklerine işaret eden Özkaymak, şunları kaydetti:

“Kırılmamış olan segmentlerin bu anlamda araştırılması çok önemli. Bu yıl ‘Türkiye Diri Faylarının Paleosismoloji Projesi’ kapsamında Antakya Fayı ile Ölüdeniz Fayı üzerindeki Yesemek, Narlı ile Sakçagöz segmentlerinde araştırmalar yapacağız. Çünkü, bu faylar hakkında günümüzde yeterince veri yok. Bu araştırmaların sonucunda, bu fayların deprem üretme potansiyeline yönelik yeni veriler üreteceğiz. Projede, Dokuz Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Sözbilir ile Araştırma Görevlisi Dr. Mustafa Softa ve Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Volkan Karabacak ile çalışacağız.”

“Bilinmeyen fay üzerindeki konuları ortaya çıkarmaya çalışacağız”

Özkaymak, sismolojik ve deprem davranışları açısından Hatay ve güney bölgesindeki fayları çok iyi tanımadıklarını dile getirdi.

Ölüdeniz Fayı’nın kuzey kolları üzerinde 1800’lü yıllarda yıkıcı deprem kayıtlarının olduğuna dikkat çeken Özkaymak, şöyle devam etti:

“O depremlerin hangi faylar üzerinde meydana geldiği, şu ana kadar bilinmiyor. Dolayısıyla Antakya’nın güney tarafına yoğunlaşarak bu bilinmeyen fay üzerindeki konuları ortaya çıkarmaya çalışacağız. Çünkü, Antakya’nın güneyinde ve doğusunda gelecek yıllarda 7,3-7,4 ve hatta faylar birlikte kırıldıklarında 7,6-7,7’ye varan büyüklükte deprem üretme potansiyeli olan büyük faylar var. Ölüdeniz Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu’yla Antakya bölgesinde birleşme eğilimi gösteriyor. Güneye doğru da Kızıldeniz ve İsrail’e doğru devam eden çok büyük bir kırık. Bu kırık, Arap ile Afrika plakasının arasındaki tektonik sınırı da oluşturuyor. Antakya Fayı ise güneybatıya doğru devam ederek Kıbrıs Adası güneyinden geçen ve Afrika okyanusal litosferinin Anadolu plakası altına daldığı Kıbrıs yayına bağlanmaktadır.”

Özkaymak, Kıbrıs Adası ve doğusundaki bu alanda da özellikle deniz altında yıkıcı deprem ve tsunami oluşturma potansiyeline sahip kırıkların olduğunu sözlerine ekledi.

Deprem bilimci Prof. Dr. Naci Görür’ün birkaç ay arayla Gemlik ile ilgili yaptığı açıklamalar kafaları karıştırdı. Geçtiğimiz Temmuz ayında Gemlik’te yapılan çalıştayda konuşan Görür, “Canlı kıpır kıpır fayların geçtiği minimum 25 tane il var. Neyi nereye taşıyacağız? Dolayısıyla Gemlik’i, İstanbul’u nereye taşıyacağız? Marmara Bölgesi’ni nereye taşıyacağız? Tekirdağ, Denizli’yi nereye taşıyacağız? Bu iş garip bir şey. Bu biraz da cehalet. Bunları dile getirenler cahil” ifadelerine yer verdi. Görür’ün iki hafta önce bir televizyon programında ise Gemlik’in muhakkak taşınması gerektiğini söylemesi akıllarda soru işareti oluşturdu.

Gemlik Belediyesi öncülüğünde İstanbul Planlama Ajansı ve TMMOB katkılarıyla Marmara Depremine Gemlik’ten Bakış ve Afet Zararlarını Azaltma Çalıştayı’na katılan Jeolog Prof. Dr. Naci Görür’ün 6 ay aralıkla Gemlik için söyledikleri kafaları karıştırdı. Temmuz ayı ortasında yapılan çalıştayda Görür, şu ifadeleri kullandı: “Şimdi size sevindirici bir haber vereyim. Yapılan çalışmalar 1999 depreminden sonra özellikle, 2003 yıllarında Almanlar, Amerikalılar ve bizim Türkiye’den arkadaşlarımızın yaptığı çalışmada, Değirmendere Fayı veya Kuzey Anadolu Fayının o kesimi kırılıp 1999 depremlerini ürettikten sonra bu Geyve Fayı üzerinde büyük ölçüde İznik’e gelinceye kadar bu ana fayın stresini azalttı”.

“Bir KHK ile birlikte Gemlik taşınıyor haberleri çıkmıştı. Bununla ilgili ne düşünüyorsunuz? Gemlik taşınabilir mi? Bir kent bir KHK ile taşınabilir mi?” sorusunu da aynı çalıştayda cevaplandıran Görür, “Gemlik’i taşıyalım ama Gemlik gibi çok yer var. Türkiye’de doğrudan doğruya aktif fayların üzerinde gelişmiş dibinden aktif canlı kıpır kıpır fayların geçtiği minimum 25 tane il var. Neyi nereye taşıyacağız? Dolayısıyla Gemlik’i taşıyalım, İstanbul’u nereye taşıyacağız? Marmara Bölgesi’ni nereye taşıyacağız? Tekirdağ, Denizli’yi nereye taşıyacağız? Bu iş garip bir şey. Bu birazda cehalet. Bunları dile getirenler cehalet” ifadelerini kullandı.

Candaş Tolga’nın ‘Az önce konuştum’ televizyon programına 2 hafta önce konuk olan Prof. Dr. Naci Görür, burada Gemlik ile ilgili yaptığı açıklamada ise “Hükümetimiz, bunu öngörmüş. Galiba bir yasada çıkartmışlar. Gemlik’i taşımaya karar vermişler. Sonra siyasi bir takım şeyler çalışmış, o işten vazgeçmişler, durmuşlar. Gemlik muhakkak taşınmalıdır. Gemlik hem fayın üzerinde yani Geyve- İznik – Gemlik gelen Kuzey Anadolu Fayının güney kolu üzerinde tam oturuyor. Oturduğu yerde kumul. Alüvyal dolgu, deniz kumu ile dolu. Yani kurtulma şansı yok. Bence orada tek katlı zayıf evler olsaydı hadi bir bakıma. Belki de bir zaman bilindiği için öyle fazla yüksek yerlerin dışında bazı yerlerde var. Şimdi rant modasına uyup, oralarda yükselmeye kalkar. Gemlik, güney kolun deprem üretmesi halinde hiç kalmaz. Yani orası bir şekilde biter. Onun için Armutlu yarım adasına veya güneyine, o yüksek yerlere sağlam yerlere burayı taşımak lazım. Hükümetin burayı tahliye etme kararı doğrudur. Kim bunu engellediyse, yanlış yapmıştır” şeklide konuştu. – BURSA